Yeni Kıbrıs barış müzakereleri başladı

03/09/2008

Kıbrıs Rum ve Kıbrıs Türk toplumlarının liderleri arasında Çarşamba günü yapılan görüşmeyle, Kıbrıs'ın 34 yıldır süren bölünmüşlüğüne son verme amaçlı yeni müzakereler resmen başlamış oldu.

(Reuters, AP, AFP, CNN, DPA, BBC, FT, Euobserver, Deutsche Welle, CNA - 03/09/08; AP, DPA, CNA, Famagusta Gazette - 02/09/08)

Kıbrıs Rum Kesimi Cumhurbaşkanı Dimitris Hristofyas görüşmeden sonra gazetecilere verdiği demeçte, "Uzun zaman sonra, halkımızın acılarına bir son vermeli ve ülkemizi yeniden birleştirmeliyiz." dedi. [Getty Images]

Kıbrıs Rum Kesimi Cumhurbaşkanı Dimitris Hristofyas ve KKTC Cumhurbaşkanı Mehmet Ali Talat, yeni sürecin Akdeniz adasının etnik toplumlar arasındaki 34 yıllık bölünmüşlüğüne son verecek bir anlaşmaya çıkması umuduyla yeni tur barış görüşmelerine 3 Eylül Çarşamba günü başladılar.

BM Kıbrıs Özel Temsilcisi Taye-Brook Zerihoun'un Lefkoşe'yi ikiye ayıran tampon bölgedeki konutunda gerçekleşen toplantıya başkanlık eden Hristofyas, "Uzun zaman sonra, halkımızın acılarına bir son vermeli ve ülkemizi yeniden birleştirmeliyiz." dedi. Görüşmelere, Temmuz ayından bu yana BM Kıbrıs özel elçisi olarak görev yapan eski Avustralya Dışişleri Bakanı Alexander Downer da katıldı.

Talat'ın baş yardımcısı da görüşmelerin nihai sonucu hakkında iyimser bir tablo çizdi.

Reuters tarafından aktarılan sözlerinde "Bu tarihi bir gün, güzel bir gün." diyen Özdil Nami şöyle devam etti: "Her iki lider de halklarına dünyaya, uzlaşmaya istekli olduklarına dair bir umut mesajı gönderecek."

Sorunu çözmeye yönelik en son girişim, Kıbrıs Rum seçmenlerin BM desteğiyle hazırlanan yeniden birleşme planını ezici bir çoğunlukla reddettikleri Nisan 2004'te başarısızlıkla sonuçlandı. Kıbrıs Türklerinin çoğunluğu öneriye lehte oy vermesine karşın, aynı yılın 1 Mayıs'ında yalnızca adanın uluslararası alanda tanınan Rum kesimi katıldı.

Durağan haldeki barış süreciyle ilgili umutlar, Hristofyas'ın cumhurbaşkanlığı seçimlerinin ikinci tutunu kazanarak adanın bölünmüşlüğüne son verme yönünde hiçbir çabadan kaçınmayacağına söz ermesi sonrasında bu yılın başlarında tekrar yeşerdi. Lider ve Talat, 21 Mart'ta yaptıkları ilk yüz yüze görüşmede yeni doğrudan müzakerelere yönelik hazırlıklara başlama kararı aldılar.

Anlaşmaya göre, BM sponsorluğundaki kapsamlı barış görüşmeleri başlamadan önce bir yeniden birleşme anlaşmasının ayrıntılarını belirlemek üzere Nisan ayında altı çalışma grubu ve yedi teknik komite kuruldu.

Komiteler tarafından kaydedilen ilerlemeyi değerlendirme amaçlı çok sayıda toplantı sonrasında, Hristofiyas ve Talat yeni müzakerelerin başlama tarihini 3 Eylül olarak belirlediler.

Çarşamba günkü açılış konuşmasında Hristofyas, bulunacak herhangi bir çözümün kendisi ve Talat'ın önceki toplantılarda onayladığı ilkelere dayanması gerektiğini söyledi.

Kıbrıs Rum lider, "Kararlaştırılan ortak zemine tek bir egemenlik, vatandaşlık ve uluslararası kişiliğe sahip, ilgili Güvenlik Konseyi kararları tarafından tanımlandığı üzere siyasi eşitliğe sahip iki bölgeli, iki toplumlu bir federasyona tutarlı bir şekilde sadık kalmalıyız." dedi.

Hristofyas, varılacak bir anlaşmanın "sürecin Kıbrıs'a olan aidiyetini korumak ve sonucun Kıbrıslılar için Kıbrıslılar tarafından bulunmuş Kıbrıslı bir çözüm olmasını sağlamak için, hiçbir hakemlik veya yapay takvimler olmaksızın eşzamanlı olarak düzenlenecek ayrı referandumlarla halklar tarafından da onaylanması gerekeceğini" de sözlerine ekledi.

Çarşamba günkü toplantıda prosedür konuları ele alınırken, gerçek görüşmeler 11 Eylül'de başlayacak. Müzakerelerde yönetişim, AB konuları, ekonomi, sağlık ve çevre de dahil olmak üzere yeniden birleşmeyle ilgili bir dolu konu ele alınacak. Güvenlik, mülkiyet hakları ve toprağın en çetin konular arasında yer alması bekleniyor.

Kıbrıs sorununa çözüm bulunması, adanın yaklaşık 800 bin kişilik nüfusunun beşte birinden azını oluşturan Kıbrıs Türklerine uygulanan uluslararası izolasyonun sona ermesi anlamına gelecek.

Müzakereler için herhangi bir süre belirlenmemekle birlikte, Talat bu yıl sonuna kadar anlaşmaya varılmasını umduğunu belirtti.

Müzakereler sırasında en az haftada bir defa bir araya gelmeleri beklenen iki lider, süreç boyunca doğrudan telefon bağlantısına sahip olmak için güvenli bir telefon hattı kurulmasına karar verdi.

İki tarafın son birkaç aydır ortaya çıkan sorunların üstesinden gelme ve çözüm varma yolundaki kararlılıklarına övgüde bulunan Downer, önümüzdeki aylarda ortaya çıkabilecek potansiyel güçlükler ve meydan okumalara karşı uyardı.

Çarşamba günkü toplantıda "Kıbrıs sorunu aşılamaz değidir ve bugün başlattığınız müzakereler başarılı bir sonuca ulaşabilir ve ulaşmalıdır da." diyen Downer şöyle devam etti: "Bu süreç size ait ve sonuç olarak da liderliğinizin devamı onun başarısında kritik bir unsurdur."